این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
تاریخ ایران، جلد ۱۱، شماره ۱، صفحات ۵۷-۷۶
عنوان فارسی خاستگاه برآمدن اهوره‌مزدا در کتیبه‌های هخامنشی
چکیده فارسی مقاله بررسی کتیبه سلطنتی داریوش در بیستون (DB) به ما نشان می‌دهد که نام خدای بزرگ پارسیان اهوره‌مزدا یکی از پربسامدترین واژه‌های به‌کاررفته در کتیبه است و به همین ترتیب، وی در این کتیبه و دیگر کتیبه‌های هخامنشی نقشی بسیار فعال را ایفا می‌کند. به‌عبارت‌دیگر می‌توان او را خدای حامی داریوش، دودمان شاهی و از همه مهم‌تر خدای مشروعیت‌بخش سلطنت هخامنشیان قلمداد کرد. اهمیت این خدا در کتیبه‌ها در حالی است که وی در گل‌نبشته‌های باروی تخت جمشید برخلاف دیگر خدایان حضوری کم‌رنگ دارد. عموماً اطلاق چنین نقشی به اهوره‌مزدا از سوی محققان با زرتشتی بودن هخامنشیان و یا وام‌گیری آنان از متون اوستایی توجیه می‌شود. به‌رغم این توجیه، سنجش عناصر دینی کتیبه‌های هخامنشی و متون اوستای کهن تفاوت‌های بنیادینی را میان این دو نشان می‌دهد و بنابراین باید در جستجوی خاستگاهی دیگر برای اهمیت اهوره‌مزدا در این کتیبه‌ها بود.مقاله حاضر با بررسی مجدد متون معاصر با هخامنشیان که حاوی اطلاعاتی در خصوص دین پارسی هستند در تلاش است تا خاستگاه اهوره‌مزدای دین پارسی و دلایل اعتلای وی در کتیبه‌های سلطنتی را نشان دهد. بررسی و مقایسه کتیبه‌های هخامنشی، متون کهن هندوایرانی و دیگر منابع نشان می‌دهد که پرستش اهوره‌مزدا احتمالاً گونه‌ای پیش زرتشتی از مزداپرستی است که در آن اهوره‌مزدا تنها به‌عنوان خدای آسمان پرستیده می‌شد. درواقع، اعتلای اهوره‌مزدا و برکشیده شدن وی که نخستین بار در کتیبه بیستون قابل‌مشاهده است توسط داریوش برای مقابله با بحران مشروعیت سلطنت خود انجام شد تا داریوش بتواند سلطنت خود را –در غیاب حق جانشینی موروثی- گزینش آسمانی نشان دهد. گذشته از آن، به نظر می‌رسد که چنین تصویری از اهوره‌مزدا با الگوبرداری از مضامین سیاسی میان‌رودانی اتخاذ شده است که چنین رویکردی در آن قدمتی دیرینه داشت.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله اهوره‌مزدا، داریوش، بیستون، خدای آسمان، میان‌رودان،
عنوان انگلیسی The Origin of Aurammazdā in Persian Religion and its Elevation in the Behistun inscriptions
چکیده انگلیسی مقاله In Darius’ royal inscription in the Behistun, Persian great god, Aurammazdā plays a proactive role. Accordingly, Aurammazdā’s name is one of the most occurred words in the inscription. In other words, we can presume him as patron god of Darius, royal dynasty, and most importantly legitimizing god of Achaemenid rule. Preeminence of Aurammazdā in the Behistun inscription contradicts with his relative insignificance in other contemporary sources. Generally, attributing such a role to Aurammazdā, has been justified by the assumption that Achaemenids were Zoroastrian or they borrowing such concept from Avestan texts. Nonetheless, comparing religious elements in the Achaemenid inscription and old Avestan texts demonstrates fundamental differences in their religious practices. Therefore, question of the origin of Aurammazdā in the Persian religion and the reason for assigning such an important role to Aurammazdā in the Behistun must be reviewed form a different perspective other than Achaemenids being Zoroastrians. Significance of such a question is that it can offer a reevaluation of the mechanism of Achaemenid political ideology. Present paper aims to investigate the origin of Persian Aurammazdā and the cause of its elevation in the Behistun inscription by reviewing Achaemenid contemporary sources containing information regarding Persian religion. In this study, evaluation and comparison of Achaemenid inscriptions, old Indo-Iranian texts and other sources suggest that Persian religion was probably a sort of pre-Zoroastrian Mazdaism, in which Aurammazdā was worshiped only as sky god. As a matter of fact, rise of Aurammazdā and its elevation as omnipotent god which occurs in the Behistun inscription for the first time, was established by Darius to solve the crisis of legitimacy for his reign, so that he, lacking any conclusive hereditary right to succession, could present his accession to kingship as an act of divine favor. Furthermore, it seems such an image of Aurammazdā is an adaptation of Mesopotamian political propaganda in which such an approach to divine has been practiced since time immemorial.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله اهوره‌مزدا, داریوش, بیستون, خدای آسمان, میان‌رودان
نویسندگان مقاله احسان افکنده |
دانشگاه شهید بهشتی

نشانی اینترنتی https://irhj.sbu.ac.ir/article_95695_ca401fdf4c6a7edb9849602b106769cb.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات